Magnum
18-06-2011, 05:01 PM
خانواده چرخريسك (Family Paridae)
پرندگاني اند كوچك و درختزي و خيلي پرجنب و جوش، با منقار كوتاه و پاهاي كوتاه و نيرومند؛
پروازي ضعيف دارند و در زمستان اغلب به صورت گلههاي مختلط ديده مي شوند. نر و ماده آنها معمولا همشكل است و بيشتر آنها در سوراخها و روي درختان يا بوتهها لانه مي سازند .
غذاي آنها بيشتر از حشرات و بعضي بيمهرگان است و گاهي از دانهها نيز تغذيه مي كنند
.
· چرخريسك سر سياه
انگليسي: Sonbrb tit
فرانسوي: Mesange lugubre
لاتين: Parus Lugubris
مشخصات:
14 سانتيمتر است؛ منقارش نسبت به چرخريسكهاي ديگر كلفتتر است و بيننده را به ياد چرخريسك بزرگ مي اندازد. تارك و پس گردن سياه دودهاي مايل به قهوهاي (در ماده بيشتر قهوهاي شكلاتي)، سطح پشتي قهوهاي مايل به خاكستري، صورت و دو طرف گردن تقريبا سفيد رنگ، سطح شكمي سفيد چرك، با پهلوهاي قهوهاي مايل به خاكستري، لكه بزرگ سياهرنگی روي گلو از نشانه های این پرنده است.
رفتارش شبيه چرخريسك (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) بزرگ است، ولي بندرت در زمستان با گله پرندگان ديگر همراه مي شود .
زيستگاه :
http://nature.harferooz.com/photos/images/464f4e0b3cf804de90cbf38d3.jpg (http://nature.harferooz.com/photos/view.php?filename=464f4e0b3cf804de90cbf38d3.jpg)
دشتهاي كم ارتفاع و دامنه هاي كوههاي پر درخت با صخرههاي برهنه
در سوراخ درختان و گاهي بين سنگها لانه مي سازد.
پراكندگی:
بومي و بنسبت فراوان است.
· چرخريسك پشت سر سفيد
انگليسي: Coal tit
فرانسوي: Mesange noire
لاتين: Parus ater
مشخصات:
11 سانتيمتر و اندكي از چرخريسك سرآبي كوچكتر است. تاركی سياه و لكه بزرگ سفيدی در پس گردن دارد . گونههايش سفيد چرك و از بالاي چانه تا بالاي سينه اش سياه است .
سطح پشتي خاكستري مايل به زيتوني با دو خط بالي سفيد و سطح شكمي تقريبا سفيد با پهلوهاي نخودي دارد . در پرنده نابالغ این گونهها، سطح شكمي و لكه پس گردن تقريبا زرد است .به اندازه چرخ ريسك بزرگ خودنما نيست.
زيستگاه:
جنگلها و باغها؛ در سوراخ كندههاي درختان و ديواره ساحلي رودخانهها و معمولا نزديك به زمين لانه مي سازد .
پراكندگي :
بومي و فراوان است.
· چرخريسك سرآبي
انگليسي: Blue tit
فرانسوي: Mesange Bleue
لاتين: Parus Caeruleus
مشخصات :
11 سانتيمتر و تنها چرخريسكي است كه تارك و بالها و دم آبي روشن دارد .سطح شكمي آن زردرنگ و گونههايش سفيد است. خط سياه چشمي و خط سياه پس گردن و خط سياه دو گونه به هم پيوسته است و دنباله خط دور گونه و چانه سياه مايل به آبي آن ختم مي شود. تاركش حاشيه سفيد دارد و در پس گردن آن لكه سفيدي ديده مي شود .پشتش تقريبا سبز رنگ است .پرنده نابالغ گونههاي زرد و سطح پشتي قهوهاي مايل به سبز دارد .رفتار اين پرنده شبيه چرخريسك (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) بزرگ است .
زيستگاه :
مانند چرخريسك بزرگ.
پراكندگي :
بومي و فراوان است.
· چرخ ريسك بزرگ
انگليسي: Great tit
فرانسوي: Mesange Charbonniere
لاتين: Parus major
مشخصات:
14 سانتيمتر و از همه چرخريسكها بزرگتر است و با سر و گردن سياه مايل به آبي براق و گونههاي سفيد رنگ و سطح شكمي زرد، با نوار طولي سياه در وسط (بهترين نشانه) تشخيص داده مي شود . سطح شكمي آن طوسي مايل به سبز است .
پرنده نابالغ آن تارك قهوهاي و گونه هاي زرد رنگ دارد. اين پرنده درختزي و فعال است (رجوع شود به چرخريسك تورانی).
زيستگاه :
جنگلهاي مختلط و باغها و پرچينها . در سوراخ درختان و ديوارها و آبروها و امثال آن لانه مي سازد .
پراكندگي :
بومي و زياد است.
· چرخريسك توراني
انگليسي: Turkestan tit
فرانسوي: Mesange du turkestan
لاتين: Parus Bokharensis
مشخصات :
15 سانتيمتر و از لحاظ شكل و طرح ظاهرش خيلي شبيه چرخريسك بزرگ - ولي كمرنگتر - است و در پر و بالش اثري از رنگهاي زرد يا سبز ديده نمي شود . گونهها و لكه بزرگ پس گردن و دو طرف سينه و شكم آن تقريبا سفيد است . از نژاد خاوري چرخ ريسك بزرگ است و با اندازه بزرگتر و دم خيلي درازتر و منقار كلفت تر تشخيص داده مي شود . رفتار و صدا و زيستگاهش شبيه چرخريسك بزرگ است .
پراكندگي :
بومي و به تعداد كم در دامنه كوههاي «كپتداغ»
چرخريسك پشت بلوطي (Family Remily Remizidae)
انگليسي : Penduline tit
فرانسوي : Remiz penduline
لاتين : Remiz pendulinus
مشخصات :
۱۰/۵ سانتيمتر ؛ نر و ماده همشكل .
پرندهاي است كوچك ، به رنگ خاكستري و قهوهاي ، با دمي دراز .
نژادي از اين پرنده كه در آذربايجان و منطقه زاگرس يافت مي شود ؛ با سر و گلوي سفيد مايل به خاكستري و نوار پهن و سياه روي صورت به اساني شناخته مي شود .
پشتش بلوطي و شكمش سفيد مايل به نخودي است . دو نژاد ديگر كه در ناحيه جنوبي درياي خـزر و منطق سيستان پيدا مي شود ، خيلي متغيرند ، ولي معمولا سر كاملا قهوهاي مايل به سياه دارند .
نژاد چهارم كه در متهياليه شمال شرقي ايران زادوولد مي كند و زمستان را در جنوب شرقي ايران مي گذراند ، تاركي تقريبا سفيد دارد و سياهي طرفين سرش در پس گردن يه يكديگر مي پيوندد .
نابالغ تمام اين نژادها به طور كلي قهوهاي مايل به خاكستري كمرنگ است و نشانههاي سياه و بلوطي را ندارد .
زيستگاه :
مناطق تالابي (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) ، بيشهها ، كنار رودخانهها و امقال آن و گاهي در نقاط خشك .
لانه تخم مرغي شكل خود را كه مدخلي قيف مانند دارد ، بطور آويزان به شاخههاي بيروني بوتهها يا درختها و يا نيزارها مي سازد .
پراكندگي :
به طور كلي بومي و در مقاط خاصي يافت مي شود .
پرندگاني اند كوچك و درختزي و خيلي پرجنب و جوش، با منقار كوتاه و پاهاي كوتاه و نيرومند؛
پروازي ضعيف دارند و در زمستان اغلب به صورت گلههاي مختلط ديده مي شوند. نر و ماده آنها معمولا همشكل است و بيشتر آنها در سوراخها و روي درختان يا بوتهها لانه مي سازند .
غذاي آنها بيشتر از حشرات و بعضي بيمهرگان است و گاهي از دانهها نيز تغذيه مي كنند
.
· چرخريسك سر سياه
انگليسي: Sonbrb tit
فرانسوي: Mesange lugubre
لاتين: Parus Lugubris
مشخصات:
14 سانتيمتر است؛ منقارش نسبت به چرخريسكهاي ديگر كلفتتر است و بيننده را به ياد چرخريسك بزرگ مي اندازد. تارك و پس گردن سياه دودهاي مايل به قهوهاي (در ماده بيشتر قهوهاي شكلاتي)، سطح پشتي قهوهاي مايل به خاكستري، صورت و دو طرف گردن تقريبا سفيد رنگ، سطح شكمي سفيد چرك، با پهلوهاي قهوهاي مايل به خاكستري، لكه بزرگ سياهرنگی روي گلو از نشانه های این پرنده است.
رفتارش شبيه چرخريسك (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) بزرگ است، ولي بندرت در زمستان با گله پرندگان ديگر همراه مي شود .
زيستگاه :
http://nature.harferooz.com/photos/images/464f4e0b3cf804de90cbf38d3.jpg (http://nature.harferooz.com/photos/view.php?filename=464f4e0b3cf804de90cbf38d3.jpg)
دشتهاي كم ارتفاع و دامنه هاي كوههاي پر درخت با صخرههاي برهنه
در سوراخ درختان و گاهي بين سنگها لانه مي سازد.
پراكندگی:
بومي و بنسبت فراوان است.
· چرخريسك پشت سر سفيد
انگليسي: Coal tit
فرانسوي: Mesange noire
لاتين: Parus ater
مشخصات:
11 سانتيمتر و اندكي از چرخريسك سرآبي كوچكتر است. تاركی سياه و لكه بزرگ سفيدی در پس گردن دارد . گونههايش سفيد چرك و از بالاي چانه تا بالاي سينه اش سياه است .
سطح پشتي خاكستري مايل به زيتوني با دو خط بالي سفيد و سطح شكمي تقريبا سفيد با پهلوهاي نخودي دارد . در پرنده نابالغ این گونهها، سطح شكمي و لكه پس گردن تقريبا زرد است .به اندازه چرخ ريسك بزرگ خودنما نيست.
زيستگاه:
جنگلها و باغها؛ در سوراخ كندههاي درختان و ديواره ساحلي رودخانهها و معمولا نزديك به زمين لانه مي سازد .
پراكندگي :
بومي و فراوان است.
· چرخريسك سرآبي
انگليسي: Blue tit
فرانسوي: Mesange Bleue
لاتين: Parus Caeruleus
مشخصات :
11 سانتيمتر و تنها چرخريسكي است كه تارك و بالها و دم آبي روشن دارد .سطح شكمي آن زردرنگ و گونههايش سفيد است. خط سياه چشمي و خط سياه پس گردن و خط سياه دو گونه به هم پيوسته است و دنباله خط دور گونه و چانه سياه مايل به آبي آن ختم مي شود. تاركش حاشيه سفيد دارد و در پس گردن آن لكه سفيدي ديده مي شود .پشتش تقريبا سبز رنگ است .پرنده نابالغ گونههاي زرد و سطح پشتي قهوهاي مايل به سبز دارد .رفتار اين پرنده شبيه چرخريسك (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) بزرگ است .
زيستگاه :
مانند چرخريسك بزرگ.
پراكندگي :
بومي و فراوان است.
· چرخ ريسك بزرگ
انگليسي: Great tit
فرانسوي: Mesange Charbonniere
لاتين: Parus major
مشخصات:
14 سانتيمتر و از همه چرخريسكها بزرگتر است و با سر و گردن سياه مايل به آبي براق و گونههاي سفيد رنگ و سطح شكمي زرد، با نوار طولي سياه در وسط (بهترين نشانه) تشخيص داده مي شود . سطح شكمي آن طوسي مايل به سبز است .
پرنده نابالغ آن تارك قهوهاي و گونه هاي زرد رنگ دارد. اين پرنده درختزي و فعال است (رجوع شود به چرخريسك تورانی).
زيستگاه :
جنگلهاي مختلط و باغها و پرچينها . در سوراخ درختان و ديوارها و آبروها و امثال آن لانه مي سازد .
پراكندگي :
بومي و زياد است.
· چرخريسك توراني
انگليسي: Turkestan tit
فرانسوي: Mesange du turkestan
لاتين: Parus Bokharensis
مشخصات :
15 سانتيمتر و از لحاظ شكل و طرح ظاهرش خيلي شبيه چرخريسك بزرگ - ولي كمرنگتر - است و در پر و بالش اثري از رنگهاي زرد يا سبز ديده نمي شود . گونهها و لكه بزرگ پس گردن و دو طرف سينه و شكم آن تقريبا سفيد است . از نژاد خاوري چرخ ريسك بزرگ است و با اندازه بزرگتر و دم خيلي درازتر و منقار كلفت تر تشخيص داده مي شود . رفتار و صدا و زيستگاهش شبيه چرخريسك بزرگ است .
پراكندگي :
بومي و به تعداد كم در دامنه كوههاي «كپتداغ»
چرخريسك پشت بلوطي (Family Remily Remizidae)
انگليسي : Penduline tit
فرانسوي : Remiz penduline
لاتين : Remiz pendulinus
مشخصات :
۱۰/۵ سانتيمتر ؛ نر و ماده همشكل .
پرندهاي است كوچك ، به رنگ خاكستري و قهوهاي ، با دمي دراز .
نژادي از اين پرنده كه در آذربايجان و منطقه زاگرس يافت مي شود ؛ با سر و گلوي سفيد مايل به خاكستري و نوار پهن و سياه روي صورت به اساني شناخته مي شود .
پشتش بلوطي و شكمش سفيد مايل به نخودي است . دو نژاد ديگر كه در ناحيه جنوبي درياي خـزر و منطق سيستان پيدا مي شود ، خيلي متغيرند ، ولي معمولا سر كاملا قهوهاي مايل به سياه دارند .
نژاد چهارم كه در متهياليه شمال شرقي ايران زادوولد مي كند و زمستان را در جنوب شرقي ايران مي گذراند ، تاركي تقريبا سفيد دارد و سياهي طرفين سرش در پس گردن يه يكديگر مي پيوندد .
نابالغ تمام اين نژادها به طور كلي قهوهاي مايل به خاكستري كمرنگ است و نشانههاي سياه و بلوطي را ندارد .
زيستگاه :
مناطق تالابي (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) ، بيشهها ، كنار رودخانهها و امقال آن و گاهي در نقاط خشك .
لانه تخم مرغي شكل خود را كه مدخلي قيف مانند دارد ، بطور آويزان به شاخههاي بيروني بوتهها يا درختها و يا نيزارها مي سازد .
پراكندگي :
به طور كلي بومي و در مقاط خاصي يافت مي شود .