Magnum
28-06-2011, 09:49 AM
اشنگور
نام علمی:Rhamnus cathartica L. 1753
= Rhamnus elbursensis Gauba & Rech. f.
= Cervispinia cathartica Moench. 1794
نام انگلیسی:common buckthorn, buckthorn, puging buckthorn, way-thron, bladder green
نامهای دیگر: خوشه انگور، آشْ انگور (کَتُول)، اَشَنْگُور (مازندران و گرگان)، خَرِزال (کَلارُستاق و لاهیجان و دیلمان)، وُشْر (دیلمان)، سیاه درخت (دُرْفَک)، کُلی کَک (کُجُور)، اَلِجاره (خلخال)، سیاه تیس (سواد کوه)، عَوسَج، شَجَرَةُ الدَّکَن، شَوکَةُ الصَّبّاغین (ثابتی، 607)، سیاه تَنْگَرْس طبی (مظفریان، فرهنگ ...، 456).
اَشَنْگُور درختچه/درختی است کوتاه و خاردار شونده از تیرهٔ کُنار یا تیرهٔ عُنّاب (Rhamnaceae) به ارتفاع تا 6 متر و بهندرت بلندتر (مظفریان، درختان ...، 622).
http://nature.harferooz.com/photos/images/977rhamnus_cathartica_buc.jpg (http://nature.harferooz.com/photos/view.php?filename=977rhamnus_cathartica_buc.jpg)
گیاهشناسی
شاخ و برگ: شاخهها متقابل یا متناوب، در حالت مسنتر سیاه رنگ یا سیاه ـ خاکستری شونده. برگها به طول 5/2ـ 8 (10) و به عرض 5/1ـ 4 (6) سانتیمتر، تخم مرغی یا بیضوی پهن یا مستطیلی ـ بیضوی، با رأس نوک کند یا نوک تیز یا نوکدار، با قاعدهای گوهای یا گرد یا گاهی تا حدی قلبی، در قاعده بهتقریب با کنگرههای کوچک، رگبرگهای کناری خمیده، 2ـ 4 (5) جفتی. دمبرگ به طول 5 ـ 15 (20) میلیمتر (مظفریان، درختان ...، 622ـ 623).
گل: دمگلها به طول 6ـ 10 میلیمتر، بدون کرک (مظفریان، درختان ...، 623).
میوه: شَفْت (ثابتی، 607). به قطر 6ـ 8 میلیمتر، تا حدی کروی، سیاه، آبدار (مظفریان، درختان ...، 623). با پایک کوتاهی به قطر 5/1ـ 5/2 میلیمتر (ثابتی، 607).
پراکنش
این گونه بومی آسیا و اروپا و آفریقای شمالی است. در اغلب جنگلها و ارتفاعات زیاد و مرزهای بالایی جنگل وجود دارد و از جنگلهای اَرَسباران و تالش تا پل زنگوله و کلاردشت و گرگان پراکنده است. حد پایین ارتفاع رویشگاه (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) آن در دینوچال در ارتفاع 800 متر و حد بالایی آن در کلاردشت در ارتفاع 2400 متر از سطح دریاست (ثابتی، 606).
در ایران دو واریته از اشنگور به شرح زیر وجود دارد:
Rhamnus cathartica L. var. cathartica
برگها بدون کرک یا تا حدی کرکدار. دمبرگها و شاخههای جوان بدون کرک یا کم و بیش کرکدار.
استان گلستان: شیب شمالی کوه شاهوار نزدیک حاجی لنگ، بالای گردنه زیارت.
استان مازندران: کلاردشت.
استان اردبیل: نزدیک چولی، 15 کیلومتری جنوب هروآباد خلخال (مظفریان، درختان ...، 623).
Rhamnus cathartica L. var. caucasica Kusn.
= Rhamnus elbursensis Gauba & Rech. f.
برگها بهویژه در سطح زیرین و دمبرگها و شاخهچهها با کرکهای دائم انبوه، کرکها در شاخههای یک ساله گاهی دائم.
استان گلستان: گرگان، دره زرین گل و اَبْر، شاه کوه.
استان مازندران: کُجُور (بین نمازیه و زانُوس، بین کینچ و دشت نظیر)، شیب شمالی گردنه کندوان، درهٔ چالوس، نزدیک سیاه بیشه.
استان گیلان: هرزویل، ایسپیلی.
استانهای آذربایجان شرقی و اردبیل: کَلِیْبَر، شیب جنوبی گردنه جنوب غربی کلیبر به طرف علی آباد، نزدیک حسن بیگلو، بین اردبیل و آستارا (مظفریان، درختان ...، 623 ـ 624).
کاربردها
میوهٔ اشنگور (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) به اندازهٔ نخود و دارای سه تا چهار دانه است و طعمی تلخ و نامطبوع دارد. از میوهٔ آن شیرهٔ نرپرن (فرانسوی: sirop de nerprun) میگیرند که مسهلی قوی است (معین، 2/1969ـ 1970).
نام علمی:Rhamnus cathartica L. 1753
= Rhamnus elbursensis Gauba & Rech. f.
= Cervispinia cathartica Moench. 1794
نام انگلیسی:common buckthorn, buckthorn, puging buckthorn, way-thron, bladder green
نامهای دیگر: خوشه انگور، آشْ انگور (کَتُول)، اَشَنْگُور (مازندران و گرگان)، خَرِزال (کَلارُستاق و لاهیجان و دیلمان)، وُشْر (دیلمان)، سیاه درخت (دُرْفَک)، کُلی کَک (کُجُور)، اَلِجاره (خلخال)، سیاه تیس (سواد کوه)، عَوسَج، شَجَرَةُ الدَّکَن، شَوکَةُ الصَّبّاغین (ثابتی، 607)، سیاه تَنْگَرْس طبی (مظفریان، فرهنگ ...، 456).
اَشَنْگُور درختچه/درختی است کوتاه و خاردار شونده از تیرهٔ کُنار یا تیرهٔ عُنّاب (Rhamnaceae) به ارتفاع تا 6 متر و بهندرت بلندتر (مظفریان، درختان ...، 622).
http://nature.harferooz.com/photos/images/977rhamnus_cathartica_buc.jpg (http://nature.harferooz.com/photos/view.php?filename=977rhamnus_cathartica_buc.jpg)
گیاهشناسی
شاخ و برگ: شاخهها متقابل یا متناوب، در حالت مسنتر سیاه رنگ یا سیاه ـ خاکستری شونده. برگها به طول 5/2ـ 8 (10) و به عرض 5/1ـ 4 (6) سانتیمتر، تخم مرغی یا بیضوی پهن یا مستطیلی ـ بیضوی، با رأس نوک کند یا نوک تیز یا نوکدار، با قاعدهای گوهای یا گرد یا گاهی تا حدی قلبی، در قاعده بهتقریب با کنگرههای کوچک، رگبرگهای کناری خمیده، 2ـ 4 (5) جفتی. دمبرگ به طول 5 ـ 15 (20) میلیمتر (مظفریان، درختان ...، 622ـ 623).
گل: دمگلها به طول 6ـ 10 میلیمتر، بدون کرک (مظفریان، درختان ...، 623).
میوه: شَفْت (ثابتی، 607). به قطر 6ـ 8 میلیمتر، تا حدی کروی، سیاه، آبدار (مظفریان، درختان ...، 623). با پایک کوتاهی به قطر 5/1ـ 5/2 میلیمتر (ثابتی، 607).
پراکنش
این گونه بومی آسیا و اروپا و آفریقای شمالی است. در اغلب جنگلها و ارتفاعات زیاد و مرزهای بالایی جنگل وجود دارد و از جنگلهای اَرَسباران و تالش تا پل زنگوله و کلاردشت و گرگان پراکنده است. حد پایین ارتفاع رویشگاه (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) آن در دینوچال در ارتفاع 800 متر و حد بالایی آن در کلاردشت در ارتفاع 2400 متر از سطح دریاست (ثابتی، 606).
در ایران دو واریته از اشنگور به شرح زیر وجود دارد:
Rhamnus cathartica L. var. cathartica
برگها بدون کرک یا تا حدی کرکدار. دمبرگها و شاخههای جوان بدون کرک یا کم و بیش کرکدار.
استان گلستان: شیب شمالی کوه شاهوار نزدیک حاجی لنگ، بالای گردنه زیارت.
استان مازندران: کلاردشت.
استان اردبیل: نزدیک چولی، 15 کیلومتری جنوب هروآباد خلخال (مظفریان، درختان ...، 623).
Rhamnus cathartica L. var. caucasica Kusn.
= Rhamnus elbursensis Gauba & Rech. f.
برگها بهویژه در سطح زیرین و دمبرگها و شاخهچهها با کرکهای دائم انبوه، کرکها در شاخههای یک ساله گاهی دائم.
استان گلستان: گرگان، دره زرین گل و اَبْر، شاه کوه.
استان مازندران: کُجُور (بین نمازیه و زانُوس، بین کینچ و دشت نظیر)، شیب شمالی گردنه کندوان، درهٔ چالوس، نزدیک سیاه بیشه.
استان گیلان: هرزویل، ایسپیلی.
استانهای آذربایجان شرقی و اردبیل: کَلِیْبَر، شیب جنوبی گردنه جنوب غربی کلیبر به طرف علی آباد، نزدیک حسن بیگلو، بین اردبیل و آستارا (مظفریان، درختان ...، 623 ـ 624).
کاربردها
میوهٔ اشنگور (http://nature.harferooz.com/www.nature.harferooz.com) به اندازهٔ نخود و دارای سه تا چهار دانه است و طعمی تلخ و نامطبوع دارد. از میوهٔ آن شیرهٔ نرپرن (فرانسوی: sirop de nerprun) میگیرند که مسهلی قوی است (معین، 2/1969ـ 1970).