[kodiak]

میش مرغ دشت اسدآباد

گونه ميش مرغ( )Otis tardaاز گونه هاى منحصر به فرد و بسيار مهم جانورى در دنيا به شمار مى آيد كه نسل آن با خطر انقراض روبه رو است. جمعيت اندكى از اين گونه در دشت اسدآباد زندگى مى كنند كه در سال هاى اخير به علت تغييرات گسترده ايجاد شده در وضع زيستگاهى اين پرنده نسل آن بشدت در معرض تهديد است.

ميش مرغ، پرنده اى است بسيار وحشى و رمنده كه از شلوغى گريزان است و تحمل گرما را ندارد و در مناطق خيلى گرم زندگى آن با مشكل روبه رو مى شود. به علت سنگين بودن جثه اش به سختى پرواز مى كند و به همين علت و همچنين به دليل تشخيص دشمنان خود از فاصله دور، قلمرو زيستگاهش را در اراضى مرتفع و وسيع و كشتزارهاى بدون درخت انتخاب مى كند.

ميش مرغ كه از گونه هاى نادر جانوران دشت اسدآباد است، پرنده اى است بسيار زيبا كه در دشت هاى وسيع، پهناور و مناطق بيشه زار و كم درخت زندگى مى كند و آشيانه خود را در ميان علفزارها مى سازد. ميش مرغ از پرندگان سنگين وزن دنيا به شمار مى آيد و پرنده اى است محتاط، ترسو و بسيار تيزهوش كه داراى پروازى پرقدرت است. اين پرنده پاهاى نسبتاً بلند و گردنى دراز دارد.

دم پرنده كوتاه بوده و همين عامل موجب شده تا جثه اش بهتر نمايان باشد. پرنده نر داراى پرهاى قهوه اى رنگ متمايل به خاكسترى است. پرها در برخى نقاط بدن مانند گردن و قسمت هايى از بال ها و دم راه راه است و درتمام بخش زيرين سفيد رنگ است. پرنده ماده از نظر پرها تنوع كمترى دارد در اطراف سر پرنده نيز پرهايى مشاهده مى شود.كشور ايران يكى از زيستگاه هاى آسيايى اين پرنده به حساب مى آيد.

ميش مرغ در همدان، جنوب آذربايجان، كردستان، كرمانشاه و نواحى تپه ماهورى بويژه در كشتزارهاى غلات زيست مى كند. بر اساس شواهد موجود علت عمده كاهش تعداد اين پرنده ايجاد اختلال روز افزون در مناطق تخمگذارى آن به شمار مى آيد كه خود حاصل دست اندازى مستمر آدمى به طبيعت و زيستگاه اين پرنده است.

در استان همدان احتمال مهاجرت ميش مرغ از دشت اسدآباد به منطقه سرپل ذهاب وجود دارد. دشت اسدآباد، دشت پهناورى است كه در غرب شهرستان همدان و دامنه جنوبى شهرستان اسدآباد قرار دارد.

ميش مرغ از پرندگان نادر در استان همدان محسوب مى شود. گزارش ها و مشاهدات موجود درباره ميش مرغ در استان حاكى از آن است كه پرنده در مناطقى خاص از استان بويژه دشت رزن و دشت اسدآباد زيستگاه داشته و در چمنزارهاى دور از ديد انسان لانه سازى مى كند و تا همين اواخر نيز مشاهده مى شده است. پرندگان دشت اسدآباد شامل ميش مرغ، عقاب طلايى، خروس كولى و... است كه مهم ترين آنها را ميش مرغ تشكيل مى دهد و در حال حاضر به عنوان پرنده نادر اين منطقه قلمداد مى شود و ممنوع بودن شكار در اين منطقه نيز به خاطر حفظ نسل آن است.

در زمان هاى گذشته دشت اسدآباد مأمن تعداد زيادى ميش مرغ بود و حتى برخى از افراد محلى و دوستدار طبيعت از وجود هوبره در اين دشت خبر مى دادند كه متأسفانه در حال حاضر به دليل تبديل زيستگاه به زمين هاى كشاورزى و ديگر عوامل اعم از تغيير شرايط اقليمى به سبب فعاليت هاى منطقه اى، تنها شمار اندكى از اين پرنده يعنى چيزى در حدود ۲ يا ۳ قطعه ميش مرغ در اين دشت مشاهده شده است. نتايج بررسى هاى انجام شده از سال ۷۲ تاكنون نشان مى دهد جمعيت ميش مرغ در دشت اسدآباد با روند نزولى روبه رو بوده و با ادامه اين روند نبايد انتظار داشت كه اين پرنده بتواند به زندگى و بقاى خود در دشت اسدآباد ادامه دهد.

برقرارى امنيت نسبى در زيستگاه ها، جلوگيرى از شكار غيرقانونى، اعلام دشت اسدآباد به عنوان منطقه حفاظت شده، خريدارى و تملك قسمت هايى از منطقه از سوى سازمان هاى مربوطه كه بتوان از فعاليت كشاورزى و دامدارى و همچنين تراكم و تردد انسان ها را كنترل كرد و... از جمله اقداماتى است كه مى توان در شرايط كنونى و در راستاى جلوگيرى از انقراض نسل ميش مرغ انجام داد چرا كه در غير اين صورت نبايد انتظار داشت در شرايط كنونى اين پرنده بتواند به بقاى خود ادامه دهد.