بیابان و ویژگیهای آن

[Magnum]

بیابان و ویژگیهای آن

۱- تعريف دكتر فرج ا... محمودي مجله رشد جغرافيا شماره۱۶: در تعيين ويژگي بيابانها دو عنصر بارش ودما نقش اساسي دارد وبيابان با توجه به شرايط پيكر اقليمي و زيستي به حالت كم آبي و خشكي كه علت كاهش پوشش گياهي ودر نتيجه حيات حيواني است گويند .

۲- دكتر محمود لاجوردي مجله رشد جغرافيا شماره ۳۶: مناطقي كه به سبب كمبود آب وخاك وپوشش گياهي ناچيز توانايي حفاظت موثر از زمين را در برابر تخريب عوامل اتمسفري را ندارند مناطق خشك (بياباني) گويند.

۳- دكتر پرويز كردواني كتاب مناطق خشك جلد اول صفحه ۲: بعضي سعي كرده اند با توام نمودن چند ويژگي مناطق خشك را تعريف كنند و بر اين اساس مناطقي را كه بارندگي در آنجا كم صورت مي گيرد ميزان ريزشهاي از تبخير سالانه كمتر و آب قابل استفاده مجدد ومنطقه از لحاظ پوشش گياهي فقير و يا فاقد آن است و غيره... اما اينها هيچكدام نمي تواند يك تعريف جامع ودقيق وقانع كننده اي باشد كه بر اساس آن بتوان حد ومرز مناطق خشك را به طور دقيق تعيين كرد زيرا:

۱- ويژگي هاي مناطق خشك متنوع ومتعدد است. ۲- مسائلي در راه شناخت ويژگي هاي اقليمي و نيز تعيين حد ومرز مشخص مناطق خشك وجود دارد از آن جمله موارد ذيل :

الف – ناچيز يا ناكافي بودن ايستگاه هاي هو اشناسي در مناطق خشك و در نتيجه عدم اطلاعات كافي .

ب – تغييرات بسيار زياد بارندگي در سالهاي مختلف


ويژگي هاي آب وهوايي مناطق بياباني

۱- بارندگي : ويژگي چشمگير مناطق بياباني كمبود فوق العاده بارندگي است كه به ۲۵۰ ميليمتر در سال نمي رسدو بارندگي ها اغلب پراكنده و نامنظم و رگباري وشديد است.كه گاه در بعضي مناطق مثل صحراي آفريقا چند سال را بدون قطره اي باران سپري مي نمايند كه اين موجب نابودي رستني ها و بطور كل خاك مي شود .

۲- دما : بيابانهاي گرم با نوسان شديد دماي روزانه كه در روز حداكثر از ۶۰ درجه سانتيگراد فراتر مي رود و حداقل آن در شب به زير صفر مي رسد. ودر بيابانهاي سرد با نوسانات قابل توجه دماي سالانه كه برودت هوا گاه از ۳۰- درجه سانتيگراد نيز پائين تر مي رود .

۳- رطوبت وتبخير : در مناطق خشك رطوبت نسبي بسيار پائين است از ۵۰ تا ۶۰ درصد فراتر نمي رود و علت آن دماي زياد و در نتيجه تبخير شديد است.

۴- باد : محسوس بودن جابجايي و حركات آشفته توده هواها بر روي زمين به سبب اختلاف شديد دماي زمين و هواي روي آن است . نبود يا كمبود پوشش گياهي سبب پيوستگي باد وشدت وتاثير آن مي گردد.

۵- پوشش گياهي : رستني ها در گيرنده گونه هايي است كه توانايي پذيرش شرايط اقليمي بياباني را داشته باشند . آنجا كه شرايط اقليمي اجازه دهد گونه هايي به صورت علف و بوته رشد كرده و بنابراين از فرسايش و تخريب سنگها جلوگيري مي نمايند. جايي كه خشكي هوا زياد باشد از رستني ها نيز اثري به جا نخواهد ماند و سنگها بدون پوشش موثر محافظ در برابر فرسايش و تخريب قرار مي گيرند .