طبیعت و توریسم (طبیعت ایران و جهان، نقاط دیدنی، گردشگری)؛

ذخایر جنگلی

http://nature.harferooz.com/photos/i...est_Reserv.jpg

آشنايي مختصر با گونه هاي مختلف ذخایر جنگلي :

1-زربين:درختي است بسيار زيبا ،خوش فرم با سايه دهي مناسب وتاج گسترده دير زيست با قدرت تحمل شرايط سخت ،مقاوم و با ريشه عميق و قوي كه ان را قادر مي سازد در ميان تخته سنگ ها وشيب هاي تند و پرتگاهي به راحتي رشد كند.زربين در نقاط مختلف از جمله دره حسن اباد چالوس ،رودبار ،ديلمان ،منجيل ،پل ذغال ،زرين گل ،علي اباد كتول ،راميان وارسباران وجود دارد .چوب زرين مانند ساير سوزني برگان معطر وصمغي است .

2- گردوي جنگلي : درختي است تك پايه و در جنگل هاي شمال از استارا تا گلي داغي – از جلگه و ساحل تا ارتفاع 1500 متر از سطح دريا انتشار دارد وبه طور پراكنده و يا انبوه در جنگل ديده مي شود و در جنگل هاي غرب و در راه سنندج به مريوان به طور پراكنده ديده مي شود.(حبيب اله ثابتي ) تا كنون جنگل خالص گردو مشاهده نشده است شايد به دليل پر نياز بودن اين گونه درختي است .گردو با توجه به سيستم گسترده و عميق ريشه اي كه دارد قادر است تا اعماق بيش از دو متري نفوذ كند و باعث تثبيت و حفاظت خاك شده و از فرسايش ان جلوگيري مي كند.

3- شمشاد:از درختان هميشه سبز ساحلي و قسمت هاي پايين وكم ارتفاع جنگل هاي شمال است وتا ارتفاع 1100 متر در جنگل هاي نور بالا مي رود و همچنين در ارتفاع جنگل هاي ساري خودم مشاهده كردم جنگل هاي انبوه جلگه ايي را تشكيل مي دهد و در زير اشكوب جامعه بلند مازو قرار مي گيرد.

4- ارس : درختی 2 پایه از خانواده سرو یکی ازمعدود سوزنی برگان بومی ایران و درخت مقاوم مناطق جنگلی و کوهستانی است ناحیه رویشی این گیاه از شرق تاغرب درامتداد دامنه های جنوبی رشته کوههای البرز واز شمال غربی تا جنوب در بالای جامعه بلوط درزاگرس قرار گرفته است .دردامنه جنوبی البر بین 2500 -1500 متر از سطح دریا دیده می شود.ودر کوه هزار بند در قریه نسا دردره کرج واقع است و2800 متر نیز بالا می رود.انتشار ان در ارتفاعات جنوب کشور از این میزان بیشتر است چنانچه در کوه گهنو در حوالی بندرعباس و سایر کوهستانهای جنوب و جنوب شرقی کشور 3500 متر ارتفاع دیده می شود.

5- سفید پلت: این درخت بومی جنگلهای شمال است واز اربساران و طوالش وآستارا وگرگان ورشت و اطراف بجنورد انتشار دارد.گاهی در بعضی دره ها همراه با درخت توسکا در جنگل های جلگه ایی چمستان –نور در حوالی نوشهر وهمچنین در جنگلهای نزدیک آستانه اشرفیه (گیلان) ودر کنار سفیدرود دیده می شود.در جلگه های شمال تا حدود 1400 متر ارتفاع در تنگه راه گرگان بالا می رود و نیز از خوی و تبریز و کرمانشاه و باغ فارس و در راه کرمان 2800 متر ارتفاع دیده شده است .

درختی است پهن برگ وبومی جنگل های شمال که در مناطق جلگه ایی و مرطوب به ویژه حاشیه رودخانه ها می روید.درختی است بزرگ و تاج وسیعی دارد و به ارتفاع 20 متر می رسد درختی است تند رشد وکوتاه عمر (90-70) دارای چوبی سبک است .دوپایه وگاه به دلیل دوری پایه های نر وماده عمل لقاح انجام نمی گیرد.ریشه نامقاوم دارد وبه با حساس است وزیاد دچار باد افتادگی می شود.

6-7 حرا وچندل :یکی از چهره های جالب گیاهی سرزمین ایران جنگل های مانگرو هستند که در نوار ساحلی خلیج فارس و دریای عمان قرار گرفته اند .جنگل های مانگرودر سواحل جنوبی ایران از دو گونه درختی حرا وچندل تشکیل یافته .جنگل های مانگرو در سواحل جنوبی ایران در حد فاصل مدارهای 11/25 تا 25/27 گسترشی یافته اند یکی از ویژگی این جنگل زنده زایی است یعنی دانه روی درخت مادر می روید و نهال تولید می کند که نونهال دوره ایی از رشد خود را برروی پایه مادری می گذراند و پس از اینکه طول ریشه چه به 30-40 سانتی متر رسید از شاخه جدا شده و به طور مستقیم در زمان جزر ومد دریا در خاک فرو رفته وپایه جدید را ایجاد می کند.

چندل بر خلاف حرا دارای تنه ایی صاف و استوانه ایی است .

جدا شده و در زمان جذر ومد در خاک فرو رفته وپایه جدید را یجاد می کند.

جنگل حرا وچندل روی دریا وآب شور قرار دارند (البته به جریان دائمی آب شیرین نیز نیاز دارد) و این سازگاریبا آب شور ازآنها درخت استثنائی ساخته است سازگاری صاف واستوانه ایی است دلم نیامد که این مطالب را هم اضافه نکنم .فعالیتهای نفتی در جنوب کشور به خصوص بعد از شدت گرفتن در پارس جنوبی و در احداث سکوهای نفتی در خلیج فارس مواد زائد این اکتشافات یا آلودگی آب دریا به مواد نفتی باعث شده است زیست جنگل مانگرو به شدت مورد تهدید قرار گیرد.جنگل مانگرو به عنوان جلوگیری از فرسایش مناطق ساحلی در اثر برخورد امواج ایجاد پناه گاه مناسب برای تخم ریزی آبزیان و بهترین منطقه برای پرورش خرچنگ و میگو وحفاظت از بسترهای مرجانی و زیست گاه پرندگان مهاجم است .

8-بادام وحشی: این گیاه دارای انواع گوناگون می باشد اهمیت بوته های این گیاه بیشتر در حفاظت از خاک می باشد و در مناطقی که حاصلخیزی نیست وامکان فرسایش خاک بیشتر است این گونه ها می توانند به راحتی به عنوان گونه های پیشاهنگ مستقر شوند دانه ها و میوه های این گیاه مصرف خوراکی دارند نوع بادام آمیگدالوس به خوراکی نیست ولی مغز هسته ان که درشت می شود گاهی تلخ و در بعضی از جنس ها شیرین است ودرخچه ایی است که در نقاط خشک و کوهستانی اطراف تهران و کرج می روید.

درخت بادام مانندپسته دارای ریشه های ژرف است و از نم خاک به خوبی بهره می گیرد و از این رو در خاک های خشک به خوبی می روید.بادام دارای گونه های وحشی مختلفی است و همه آنها مخصوص نواحی خشک واستپی می باشند.

9-بنه: (پسته وحشی) درختی است با ارتفاع بیش از 15 متر با تاجی گرد وبزرگ و تنه این درخت قطور وناصاف و تیره رنگ ودر اوایل بهار گل می دهد و در بیشتر اقلیم های خشک و نیمه خشک ایران می روید این درخت بیشتر از غرب زاهدان نصرت اباد – ارتفاعات ناهوک بیرک سراوان و ارتفاعات سرباز و لاشار استان سیستان و بلوچستان دیده می شود.

با توجه به اهمیت اکولوزیک درخت تنه از نظر حفاظت و ایجاد تاج پوشش مناسب برای رشد سایر رستنی ها در زیر آنها اهمیت ژنتیکی و اقتصادی درراستای حفاظت و گسترش آن بررسی آلترناتیو های مختلف موثر آن ضروری به نظر می رسد از جمله این آلترنایتو ها آفاتی است که این گونه مهم جنگلی را تهدید نموده دوام و بقای آن را تحت الشعاع قرار می دهد.با توجه به اینکه دراکوسیستم های حساس و در شرایط محیطی مانند شرایط کرمان بروز آفات می تواند خطرناک باشدبنابراین ضروری است تا شناسائی افات مهم این گونه با ارزش جنگلی در این استان پرداخته و تا به سلامتی و تداوم بخشی آن کمک نمود.این درخت نیز مانند سایر درخت های کوهستانی مانند کنار درمناطق مختلف کوه و کمر بیشتر یافت می شود.

اما بیشتر در قله های پر ارتفاع پرتگاه ها ومناطق دوردست کوهستانی یافت می شود.به این درخت پسته وحشی هم گفته می شود مغز آن به پسته شبیه بوده ولی بسیار کوچک تر است به دلیل سخت بودن پوست دانه آن پس از چند سال ماندن در محیط وسایش پوست و ترک خوردن در یخبندان در بهار جوانه می زند میوه اش ترش مزه و به رنگ سبز تیره است بنه یکی از گونه های چوبی ناحیه رویشی زاگرس است .

10- شیشم :درختی است با تاج پوششی بسیار ضعیف وهمیشه سبز که ارتفاعاتش به 25 بالغ می شود از طریق جست زایی ریشه و ساقه علی رغم فقیر بودن خاک و تخریب توانسته است تا کنون مقاومت کند برگ هایش متناوب شانه ایی است درخت هم در برابر خشکی خاک وهم در برابر آب رطوبت بردبار است و در کنار آب هم بخوبی می روید.در بلوچستان بشاگرد در ارتفاع 1200- 900 متر از سطح دریا در ته دره ها و کنار چشمه ها و مسیر جریان اب می روید .نام محلی این درخت رقاء- و جک سیسو می باشد.

11- سرو خمره ایی :درختی است با تاج مخروطی و دارای شاخه های برگ دار بسیار مسطح و غالب به حالت هستند برگها پافلسی - پولکی شکل و به طور متقابل روی چهارردیف قرار می گیرند.مخروط تقریباً کروی - کوچک و مخروط ماده تخم مرغی شکل یا پهن ودراز ایستاده – این درخت نیست به شرایط نامساعد به خصوص خشکی وسرما مقاوم بوده از این جنس در ایران فقط یک گونه بومی به نام سروخمره ایی که همان تویا اوریانتالیس است وجوددارد که در بیشتر نقاط ایران به عنوان زینتی کاشته می شود .این درخت نسبت به شرایط نامساعد به خصوص خشکی و سرما مقاومت دارد.

12-زیتون طبیعی: در نواحی مدیترانه ای می روید و در مناطق مختلف نیم مرطوب و خشک ایران دیده می شود و در شمال جایی که زربین طبیعی وجوداردمی روید.

13-گون :گون درخچه یا نباتات علفی چند ساله و یک ساله هستند و متجاوز از دویست گونه اند که در نقاط استپی و کوهستانی کشور ما می رویند .غالب آنها خاردار می باشند و از بعضی گونه ها کیترا استخراج می شود.بعضی از گون ها به علت جذب سلینم از خاک سمی هستند و با پی بردن به وجود سلینم در این نباتات می توان به وجود اورانیوم اگاه شد.

14- فندق : درخچه ای است به ارتفاع تقریباً 2 متر که در نواحی مساعد تا ارتفاع 6 متر نیز می رسد و به سهولت جنگلی انبوه را به وجود می آورد برگ های درخت فندق پهن برگ و نوک تیز و با دو ردیف دندانه دار به رنگ سبز وبادمبرگی به طول تقریباً یک سانتی متر می باشد.

درخت فندق به زمستان نسبتاً سرد و تابستان خنک نیاز دارد.این درخت در مناطق مرطوب نسبت به عوامل بیماری زا حساس است و مقاوم به سرما است .ریشه های فندق تا عمق 4-5/2 متر به خوبی رشد می کند.فندق درختی تک پایه است ودر ارتفاع 700 متر از سطح دریا رشد می کند.

15-سرخدار:درختی است همیشه سبز به ارتفاع 20-10 متر که در جنگل های شمال از ارتفاع 1400-900 متر از سطح دریا در اشکوب میانی وفوقانی جنگل ها رویش دارد.دارای تنه ایی صاف که تا قطر یک متر هم رشد می کند.تا حدی سایه پسند و از سوزنی برگان فاقد صمغ می باشد .میوه ان پسته مانند به رنگ سرخ و شیرین خوراکی است .

درروستاهای حاشیه خزر این درخت به نام های سرخدار –سرخه دار –سوختال – سوردار- سلودار- حبوا معروف می باشد.عمر این درخت تا 2000 سال هم می رسد.برگ درخت سرخدار در قسمت پایینی و براق است ونیاز به خاک مرطوب دارد. مطالعات فسیل شناسی دیرینگی درختان سرخدار را بالغ بر 190 میلیون سال می دانند.