بالابان

[emily]

بالابان ،Saker Falco، Falco cherrug

این پرنده 47 تا55 سانتیمتر طول دارد و بزرگترین شاهین است. گستردگی بالها هم اندازه سارگپه ماده است و از دور شبیه لاچین اما بزرگتر و سنگینتر دیده می شود.

از لاچین به واسطه تارک سفید و گاهی پس سر نخودی بدون رگه ها و خال های پهلوه، نوارهای کمتر مشخص زیرتنه، سبیل کوتاه و نوار پشت چشم کمرنگ تر، متمایز می شود.(توجه شود که زیرگونه milvipes که در شمال شرقی ایران به سر می برد دارای تاج صورتی مایل به قرمز،نوارهای تیره روتنه و روی دم خط دار شبیه لاچین است).

سایر زیرگونه های بالابان با روتنه خاکستری و خطوط تیره روی دم مشخص می شوند. پرنده جوان شباهت بسیاری با جوان های لاچین دارد، اما در حاشیه بیرونی پرهای دم، خال های نخودی و نوار تیره پشت چشم کمتر، واضح دیده می شود و جثه اش نیز بزرگتر است. پرنده ای بسیار جثور است و به حیوانات بزرگتر از خود حمله می کند.

در نزد اعراب به سبب استفاده در قوش بازی بسیار مورد توجه است. صدای این پرنده شبیه شاهین و به صورت غرغر است و حد واسط میان گیلانشاه و کاکایی نقره ای است.

این پرنده در استپ های کم درخت، کوهپایه ها، کوهستان ها و نواحی نیمه بیابانی بسر برده و در شکاف صخره ها یا روی درختان آشیانه می سازد و گاهی نیز از آشیانه های قدیمی بهره برده و تولید مثل می کند. در ایران در زمستان ها فراوان است و به وفور در نواحی غربی کشور تولید مثل می کند. این پرنده در زمره پرندگان حمایت شده است و ضمناً مورد علاقه شدید قوشبازان برای شکار هوبره است. بنابراین باید برای حفاظت از محل های تولید مثلش و همچنین صید آن اقدامات جدی تری صورت گیرد.