کاروانسرای قصر بهرام

[ارنستو]

کاروانسرای قصر بهرام د‌ر ۱۵۴ کیلومتری جنوب تهران و بر سر راه جاد‌ه سنگی قد‌یمی و کاروانروی کویری اصفهان ـ کاشان ـ گرمسار قرار د‌ارد.
این جاد‌ه د‌ر طول مسیر خود‌ از کنار کاروانسرای عین‌الرشید‌ می‌گذرد و به جاده سنگفرش نیز معروف است.

کاروانسرای عین‌الرشید‌ د‌ر ۴ کیلومتری جنوب غربی کاروانسرای قصر بهرام واقع شد‌ه است. کاروانسرای شاه عباسی قصر بهرام یکی از جاذبه‌های تاریخی این منطقه است.
این بنا که بیشتر شبیه کاروانسراهای شهری است و شبــــاهت آن به کاروانسراهای میان راه کمتر است، به گفته برخی از کارشناسان برخلاف نامش ساختمانی برای اقامت سلاطین صفوی د‌ر مواقع شکار و سفرهای شاهانه بود‌ه است.

ظاهر بیرونی این کاروانسرا به شکل مربع است و نمای آن از سنگ‌های بزرگ و منظم آهکی و سفید‌رنگ است. قصر د‌ارای چهار برج بلند‌ و نیم د‌ایره و د‌و د‌روازه شمالی و جنوبی است.
این قصر به صورت چهار ایوانی است و اتاق‌ها د‌ر اطراف حیاط یا صحن مرکزی قرار د‌ارند‌. حیاط مرکزی محوطه‌ای بزرگ و 8 ضلعی است و ۲۴ اتاق د‌ر اطراف آن وجود‌ د‌ارد‌.

حوض چهارگوشی به عمق حد‌ود‌ ۲ متر د‌ر وسط حیاط مرکزی وجود دارد. حیاط بزرگ ساد‌ه‌ای با طاق بلند‌ ضربی نیز د‌ر طرف شرقی این کاروانسرا وجود‌ د‌ارد‌.
د‌ر طرف غربی حیاط مرکزی، تالاری وسیعی قرار د‌ارد‌ که د‌اخل آن د‌ارای قسمت شاه‌نشین و تاقچه‌هایی د‌ر اطراف و یک ایوان د‌ر جلوی تالار است.

کاروانسرای شاه عباسی قصر بهرام که به کاروانسرای عباس‌آباد‌ نیز مشهور است و د‌ر حال حاضر به عنوان پاسگاه شکاربانی پارک ملی کویر و نیز مهمانسرایی برای اقامت گرد‌شگران و محققین مورد‌ استفاد‌ه قرارمی‌گیرد‌.
این کاروانسرای سنگی توسط سازمان حفاظت محیط زیست با نظارت سازمان میراث فرهنگی تعمیر و مرمت شد‌ه است.
__________________

[neda]

هم‌نشيني ‌با‌ سقوط ‌ستاره‌ها ‌در‌ قصر ‌بهرام

اگر به ديدار شب‌هاي قصر بهرام در 150 كيلومتري تهران مي‌رويد آرزوهاي خود را فراموش نكنيد، هر لحظه ممكن است يك ستاره سقوط كند.
بيتوته گاه و محافظ كاروانيان پس از قرن‌ها گردشگران را به دل كوير مي‌كشاند.

ديوارهاي سنگي بلند و برج‌هاي سر به فلك كشيده قصر بهرام كه قرن‌ها محافظت از كاروانيان را در مقابل حمله شبروان و راهزنان برعهده داشته اكنون به عنوان معدود سازه‌هاي موجود در بيابان پهناور پارك ملي كوير، گردشگران را به سوي خود مي‌كشد. براي ديدن اين بناي زيبا و مستحكم و متعلقاتش كه به شاه عباس صفوي منتسب است بايد 154 كيلومتر از تهران به سمت جنوب شرقي برويد.

اين بناي بزرگ آجري كه از 4 برج نيمه‌دايره و چهار ايوان وسيع تشكيل شد. داراي 24 حجره و يك شاه‌نشين در اطراف حياط بزرگ و سنگ‌فرش شده‌اش است.

اين كاروانسرا كه در قلمرو تاخت و تاز بهرام گور قرار دارد به دستور شاه عباس صفوي و در سد راه او بنا شده است.

شاه عباس صفوي كه علاقه وافري به مادر خود داشته و هر ساله براي ديدار او از اصفهان، پايتخت خود به فرج‌آباد ساري زادگاه مادرش سفر مي‌كرده است. براي ايجاد ايمني و آسايش در مسير كاروان خود دستور ساخت كاروانسرايي را در نقطه تلاقي سه راهي كه به اصفهان،‌ مازندران و خراساني ختم مي‌شده است را صادر مي‌كند.

معماران سلطنتي نيز به دستور شاه ساخت كاروانسرايي را آغاز مي‌كنند كه به كاروانسراي عين‌الرشيد شهرت دارد. اين كاروانسرا كه از آجر سنگ و گچ شكل به مربع ساخته شده داراي چهار برج و 22 حجره در چهار سوي حياط است و در حال حاضر نيز نيمه مخروبه و نيمه در حال بازسازي رها شده است.

اما شوري آب اين كاروانسرا به مذاق شاه عباس صفوي خوش نمي‌آيد و دستور به ساخت كاروانسراي ديگري مي‌دهد و به اين ترتيب معماران سلطنتي ساخت قصر بهرام را در 3 كيلومتري غرب عين‌الرشيد آغاز مي‌كنند و اين بار آب شيرين را از فاصله 5/7 كيلومتري از - چشمه سياه- و از دل رشته‌كوه‌هاي سياه كوه به كاروانسرا منتقل مي‌كنند و در حوض مياني حياط هشت ضلعي كاروانسرا و آب انبار زير شاه‌نشين مي‌ريزند.

اين آب از طريق كانالي كه از سنگ سفيد تراشيده شده است به سوي كاروانسرا هدايت مي‌شود و البته آب غيرشرب را تشكيل مي‌دهد كه براي زيبايي و خنك كردن فضا به كار مي‌رود.

آب شرب اين كاروانسرا از طريق كوزه‌هاي درهم قرار گرفته‌اي كه درست از زير كانال سنگي از زير زمين گذشته در عمق چندمتري زير خاك به قصر مي‌رسد تا از تابش آفتاب دور باشد و خنك و پاكيزه بماند.

هر دوي اين آبراهه‌ها اكنون خشك شده‌اند در حال حاضر تنها مي‌توانيد با بيرون رفتن از درب جنوبي كاروانسرا آبراهه سفيد و خشك را ببيند، لوله‌هاي پلاستيكي و سياهي كه در يك متري آن كشيده شده حالا نقش آب‌رساني را برعهده گرفته‌اند.

اين بار ساخت كاروانسرا و نقشه آب‌رساني كاروانسرا براي شاه عباس خوشايند است و در طول سفرهاي خود در آن اقامت مي‌گزيند. اما او هرگز به تنهايي سفر نمي‌كند و كاروانسرا نيز مانند كاخ‌هايش داراي اندروني ايست كه اعضاي حرمسرا را از ديد نامحرم حفظ كند. بنابراين دستور ساخت بناي جديدي به نام حرمسرا مي‌دهد كه در يك كيلومتري جنوبي قصر بهرام و نزديك كانال آبي كه از سياه كوه مي‌آمده قرار دارد. اما بي‌توجهي ساليان دراز از اين بناي زيبا مخروبه‌اي بيش باقي نگذاشته است.

بازسازي قصر بهرام نيز كه به گفته احمد كبيري، مدير پروژه مرمت و سامان‌دهي قصر بهرام قرار بوده است به اقامتگاه توريست‌ها تبديل شود. سال‌هاست كه نيمه‌كاره رها شده است. اگر وارد حياط قصر بهرام شويد سنگ‌ها و مصالح تلنبار شده‌اي را خواهيد ديد كه به گفته مامور محيط‌باني مستقر در اين قصر بيش از 5 سال است كه به همين ترتيب رها شده‌اند.
با اين همه هنوز هم اين قصر زيبايي‌ها و جذابيت‌هاي خودش را حفظ كرده است. هنوز هم مي‌توانيد از دو در شمالي يا جنوبي كاروانسرا وارد آن شويد و بعد از سرك كشيدن به حجره‌هاي دور حياط به سراغ اصطبل‌هايي كه پشت حجره‌ها و دور تا دور كاروانسرا قرار دارند، برويد.

روي تخت‌هاي دور حياط بنشينيد و از آسمان آبي، تك درخت ميان حياط، آرامش كوير و نغمه به هم پيچيد، با دو چهچهه پرندگان لذت ببريد. پشت بام كاروانسرا با آن گنبدي‌ها و بادگيرهايش نيز زيبايي‌هاي خاص خود را دارد به ويژه كه از اينجا مي‌توانيد تا دوردست‌ها كوير را زير پاي خويش ببينيد.
شب‌هاي كوير، پرستاره‌ترين شب‌هاي دنياست. به همين دليل است كه در اين قصر علاوه بر تمام جاذبه‌هاي ديگرش يكي از بهترين مناطق براي ستاره‌شناسان و دوستداران نجوم و رصد كردن ستاره‌ها محسوب مي‌شود. تقريبا كمتر زماني پيدا مي‌شود كه شب خود را بر بام كاروانسرا بگذرانيد و شاهد عبور يك ستاره دنباله‌دار نباشيد.

پس اگر به ديدار شب‌هاي قصر بهرام مي‌رويد آرزوهاي خود را فراموش نكنيد. هر لحظه ممكن است يك ستاره سقوط كند.