كبوترهاي وحشي

[emily]

كبوترهاي وحشي

تاريخ حضور كبوترها در زندگي انسان به عصر حجر باز‌مي‌گردد. آنها جزو اولين پرندگان اهلي دست‌آموز شده بودند، نخست به‌خاطر گوشت‌شان و بعدها به‌خاطر توانايي‌شان در نامه بري.

قديمي‌ترين مدرك به‌دست‌امده مبني بر حضور آنها در زندگي انسانها مربوط به 4500 سال قبل از ميلاد در عراق است. استفاده از كبوترها براي نامه بري در طول تاريخ معمول بوده است. روميان باستان اخبار مربوط به تصرفات سزار در گل(1) رل به‌وسيله كبوتران نامه بر ارسال مي‌كردند. در قرن 16 نيز مردم با پرداخت پول از خدمات پستي كبوترها استفاده مي‌كردند. حتي در خلال جنگ جهاني اول و دوم نيز از آنها استفاده مي‌شد. مشهورترين آنها كبوتري به ام جي . آي . جو بود كه دهكده اشغالي در ايتاليا را از بمباران نجات داد و به اين خاطر مدال دريافت كرد. اين كبوتر سراسر درياي شمالي را در نورديد تا پيغام سري را از كپنهاك به انگلستان برساند.

امروزه خيابانهاي اغلب شهرهاي دنيا مثل نيويورك، لندن، پاريس، استانبول، قاهره و غيره را تحت فرمان گرفته‌اند و روزبه‌روز افزايش مي‌يابند و از بركت وجود خيل مردم ساكن شهر – كه كبوتران براي آنها تنها نقطه تماس با طبيعت هستند – همه روزه مقادير مشابهي غذا دريافت مي‌كنند كه اين امر خود نيز به‌ازدياد بي‌رويه آنها دامن زده است.

دو عقيده متضاد درباره اين پرندگان وجود دارد: عده‌اي آنها را آفتي خطرناك به‌شمار مي‌آورند در حاليكه گروهي (كه به آنتي‌ها – Antis- شهرت دارند) مخالف شكار و از بين بردن كبوترها هستند

وودي آلن، هنرپيشه متفكر، كبوتر چاهي‌ها را موش‌هاي بالدار ناميده، كن ليوينگستون، شهردار لندن، آنها را از ميدان ترا فالگار اخراج كرده، و اين سو و آن سو موج مخالفت عليه‌شان خيز برداشته‌ است! نيك فلمينگ، نويسنده كارشناس حيات‌وحش، هفته پيش طي مقاله‌اي با عنوان «موش‌هاي بالدار» در انگليس چنين نوشت:

هيچ پرنده ديگري به‌اندازه كبوتر وحشي (Fera Pigeon) – يا كفتر چاهي – كه مي‌توان آنرا پسر عموي گاو كفتر (Woodpigeon) زيبا و براق دانست، احساسات مردم بريتانيا را برنيانگيخته است. جمعيت اين گونه، برخلاف ديگر گونه‌هاي پرنده، در طول يك دهه گذشته افزايش چشمگيري داشته و به دو برابر رسيده و متاسفانه به يكي از عوامل انتشار امراض، خسارت به‌ساختمان‌ها و … تبديل شده؛ برنامه‌ريزي‌هايي هم براي شكار و كم كردن آن انجام شده كه نتيجه مطلوبي نداشته است.

اين كبوتر از كبوترهاي صخره‌اي (Columbia Livia) پديد آمده و بيشتر در اطراف شهرها و باريزه‌خواري روزگار مي گذراند.

اخيرا اين پرندگان را جزو آفت‌ها ليست كرده‌اند كه بايد همچون موش‌ها از محيط زندگي شهري زدوده شوند. كبوتر چاهي‌هاي انگليس بيماري‌هايي چون ليستري، سالمونيا، و اورنيتوسيس (شبيه آنفلوانزا) را پراكنده مي‌كنند، دودكش‌ها را بند مي‌آورند، باعث جلب شپش و كنه و امثال آن مي‌شوند. فضله اسيدي كبوتر وحشي به‌ساختمان‌ها و ماشين‌آلات زيان مي‌رساند. اين كبوتر بد بو نيز هست.

جالب اينكه علي‌رغم همه اين مسايل، قدرت گروه‌هاي طرفدار حيوانات و لابي‌هاي نيرومند آنان دام‌گذاري و استفاده از طعمه‌هاي مخدر به‌طور پراكننده انجام مي‌شود، اما ژانويه امسال طرحي به‌نام «پيس كبوتر» ارائه شده كه هدف آن ترغيب مردم به طرد و تغذيه نكرده اين كبوترهاست. اين طرح بر اساس كاوش براي يافتن راه‌هاي كاهش جمعيت كبوتر بدون كشتن، شكل گرفته است.

يك متخصص چنين مي‌گويد:«تله‌گذاري ظالمانه است چون اغلب پرنده چند روز بدون اب و غذا مي‌ماند. تيراندازي با تفنگ بادي نيز ظالمانه است، چون اغلب پرنده زخمي و رها مي‌شود. و وقتي پرنده‌هاي بالغ كشته مي‌شوند، جوجه‌هايشان از گرسنگي در لانه خواهند مرد. از سويي كشتن كبوترها نه تنها ظالمانه است، بلكه عملا به افزايش تعداد آنان منتهي مي‌شود چون دسته‌هاي كبوتر نسبت به ميزان غذا زاد و ولد مي‌كنند و وقتي بخشي از كبوترها كشته و دسته كوچك شود، پرندگان به‌طور غريزي زاد و ولد خود را زياد مي‌كنند.» بدين ترتيب بهترين روش براي كاستن از تعداد كبوترها، محدود ساختن آنها به‌كبوترخانه‌ها و برداشتن تخم‌هاي آنان است.

به‌هرحال اين روزها بحث و جدل فراواني بر سر چگونگي برخورد با كبوترها در مجامع علمي و تخصصي مطرح است سرانجام بايد بهترين روش براي كنترل اين پرنده كه متأسفانه به‌صورت آفت درآمده، انديشيده شود.

در بسياري از شهرهاي رويكرد جديدي به اين پرندگان شده است؛ به‌اين صورت كه از آنها براي آموزش كودكان جهت آشنايي با نحوه زندگي پرندگان استفاده مي‌شود. آنها با شركت در برنامه‌هاي آموزشي با نحوه لانه‌سازي، غذاخوردن، جفتگيري و پرورش جوجه كبوترها آشنا مي‌شوند. به‌گفته يكي از محققان اين پرنده برای اموزش درباره پرندگان و علم بسيار مناسب است.